Dave Thompson MSP

Dave Thompson, SNP MSP for Skye, Lochaber and Badenoch, spoke yesterday in a debate on Bòrd na Gàidhlig’s Gaelic Language Plan in the Scottish Parliament.

Dave delivered his speech in Gaelic, and highlighted the positive plan for 2012-2017 designed to secure the growth of the Gaelic Language, saying: “This positive plan looks to build on the success of the previous action plan and outlines a vision for growth of the Gaelic language.

A central provision of Bòrd na Gàidhlig’s since 2007 has been the promotion of Gaelic Medium Education (GME) – schools where children are taught exclusively in Gaelic. Dave has welcomed the focus on GME as a crucial way of promoting the use of Gaelic and also of increasing the number of bi and trilingual children.

“As children educated in a Gaelic-medium education environment can be fluent and literate in two languages by the age of ten, they will find it easier to learn a third language."

The Gaelic Language Plan also states that a focus on community action will be essential for the long term future of the language. Community action means that current Gaelic speakers can help promote the language by ensuring that it is spoken out with the classroom.

Commenting on this, Dave said: “By community action, I mean that we should use Gaelic speakers to promote the language and create an immersive environment for learners.

"Over the past two or three years, a lot of work has been done on that, from increasing the use of Gaelic in public bodies to increasing the number of Gaelic road signs. As the Gaelic schools are especially important in this initiative, I welcome Highland Council’s £7 million investment in a new Gaelic school in Fort William.

"Gaelic should be not only the language spoken in the classroom but used throughout the school in the reception areas, in the corridors, on noticeboards, in the playground and in the canteen. If we dilute that principle, we will dilute the very essence of Gaelic-medium education."

Note:

Dave’s full speech in Gaelic is below

Dave Thompson (Skye, Lochaber and Badenoch) (SNP): Taing, Oifigeir Riaghlaidh. Tha mi a’ cur fàilte chridheil air plana nàiseanta 2012 gu 2017 a tha Bòrd na Gàidhlig a’ cur air bhog. Is e plana dòchasach a tha ann, a tha a’ dol a thogail air bunait shoirbheachail a’ phlana a bha ann roimhe agus a tha a’ dealbh lèirsinn airson fàs na Gàidhlig.

Tha àite cudromach aig a’ Ghàidhlig ann an dualchas agus cultar na h-Alba agus tha a cuid seasmhachd, cuide ri Beurla agus Albais, a’ daingneachadh inbhe na h-Alba mar choimhearsnachd trì-chànanach. Tha pailteas fhianais againn gu bheil dà-chànanas na bhuannachd do chloinn; tha e a’ cuideachadh le slàinte eanchainn agus, mar thoradh air an sin, slàinte seann dhaoine le bhith a’ cur bacadh air tinneasan mar Alzheimer’s.

Gheibhear fianais cuideachd gu bheil dà-chànanas a’ cruthachadh buannachdan eaconomach. Faodaidh clann a thèid oideachadh tro mheadhan na Gàidhlig a bhith fileanta agus litreach ann an dà chànain ro aois 10 bliadhna agus, mar sin, bidh e furasta gu leòr dhaibh an treas cànan ionnsachadh.

Eadar 2010 agus 2011, chuir sinn fàilte air fàs sònraichte san àireamh de dh’oileanaich ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig. Is e amas a’ phlana-gnìomha ùr am fàs seo a ghlèidheadh agus a mheudachadh. Is e am prìomh amas gun tig dùblachadh air an àireamh de chloinn a tha a’ tòiseachadh ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ro 2017 gu 800 sa bhliadhna.

Tha am plana nàiseanta a’ toirt prìomhachas do foghlam ro-sgoile, foghlam sgoile agus obair coimhearsnachd airson na h-amasan sin a choileanadh. Tha obair sa choimhearsnachd a’ ciallachadh a bhith a’ brosnachadh luchd-labhairt na Gàidhlig gu bhith a’ cuideachadh le bhith a’ misneachadh dhaoine eile agus cuideachd a’ cruthachadh àrainneachd bogaidh airson luchd-ionnsachaidh. Chaidh obair a dhèanamh a chum seo anns na dhà no trì bliadhnaichean mu dheireadh, eadar a bhith a’ meudachadh cleachdadh na Gàidhlig am measg bhuidhnean poblach, gu bhith a’ cur ris an àireimh de shoighnichean rathaid Gàidhlig.

Tha na sgoiltean Gàidhlig sònraichte san iomairt seo. Bu mhath leam fàilte a chur air an £7 millean a chuir Comhairle na Gàidhealtachd an seilbh airson sgoil Ghàidhlig ùr a thogail sa Ghearasdan. Bidh pàirt sònraichte aig an sgoil seo ri chluich san iomairt airson na h-àireimh de chloinn a tha a’ faighinn teagasg tro mheadhan na Gàidhlig a leasachadh.

Is e a’ bhuannachd as motha a tha aig na sgoiltean Gàidhlig gu bheil iad a’ tabhainn àrainneachd bogaidh, oir tha seo a’ brosnachadh na Gàidhlig mar chànain seach cuspair acadaimigeach. Tha e riatanach gun glèidh na sgoiltean an fheallsanachd seo agus gum mair iad mar sgoiltean bogaidh; bu chòir gur e a’ Ghàidhlig a bhithear a’ cleachdadh chan ann a-mhàin san t-seòmar-teagaisg ach tron togalach gu lèir, eadar fàilteachas gu na trannsaichean agus na bùird-fiosrachaidh dhan àite-bidhe agus an raon-cluiche. Chan eil àite ann airson a bhith a’ lagachadh a’ phrionnsabail seo, no thèid bunait foghlam tro mheadhan na Gàidhlig fhèin a lagachadh.

Tha mi a’ creidsinn gu bheil an dreach as ùire seo de phlana nàiseanta na Gàidhlig a’ tabhainn ro-innleachd dhuinn airson fàs na Gàidhlig thairis air a’ chòig bliadhna a tha romhainn. Is e dìleab an t-seann phlana gu bheil barrachd ag ionnsachadh Gàidhlig agus tha Bòrd na Gàidhlig misneachail gun urrainnear togail air an seo san àm ri teachd. Feumaidh sinn uile spàirn chruaidh a dhèanamh an adhartas seo a chumail a’ dol agus a’ chànan a chur air an t-slighe a chum fàs maireannach.

Tha buannachdan mòra ann do dhaoine fa leth, do choimhearsnachdan agus do dh’ Alba san fharsaingeachd mar phàirt de choimhearsnachd gnìomhach, dà-chànanach, agus tha mi a’ moladh plana Bhòrd na Gàidhlig mar cheum cudromach air adhart.

The English translation of the speech is available from the Official Report, at: http://www.scottish.parliament.uk/parliamentarybusiness/28862.aspx?r=7397&mode=pdf

Bòrd na Gàidhlig’s National Gaelic Plan 2012-2017 is available from: http://www.gaidhlig.org.uk/bord/en/national-plan-for-gaelic/